Hafif Alaşımlı Yüksek Mukavemetli Çeliklerde Hidrojen Miktarının Önemi Nedir?

4.1.2019

 

Hafif alaşımlı yüksek alaşımlı çelikler %10 ve daha düşük oranda alaşım içeren ve akma mukavemeti 360MPa’dan yüksek olan çelikler olarak tanımlanırlar.

Hafif alaşımlı yüksek mukavemetli çeliklerin günümüz endüstrisindeki kullanım oranı çelik üretim sanayiindeki gelişmeler birlikte son 20 yılda %40 artış göstermiştir. Köprü imalatları, basınçlı kap imalatları, otomotiv sanayii, çelik konstrüksiyon imalatları gibi birçok sektörde hafif alaşımlı yüksek mukavemetli çelikler kullanılmaktadır.

Hafif alaşımlı yüksek mukavemetli çeliklerin kaynaklı imalatlarında karşılaşılan en büyük sorunlardan bir tanesi hidrojen kaynaklı oluşan soğuk çatlaklardır.

Kaynaklı imalat esnasında ana malzemenin veya kaynak tüketim malzemesinin (elektrod, gazaltı teli, özlü tel, toz altı tozu ve teli) içeriğindeki hidrojen soğuk çatlağın başlıca nedenleridir. Kaynak banyosunun faz dönüşüm hızı ana metale oranla daha fazladır. Kaynak banyosundaki fazla hidrojen miktarı, faz dönüşümlerinin daha hızlı gerçekleştiği kaynak metalinden faz dönüşümlerinin daha yavaş gerçekleştiği ısıdan etkilenmiş bölgeye (ITAB/HAZ) doğru atılır. Bu hidrojen iyonları kümelenerek hidrojen paketleri oluştururlar. Bu oluşumlar mikroyapıda iç gerilimlere ve rastgele kuvvetlere sebep olur ve soğuk çatlak oluşumu gerçekleşir.

Yukarıda belirtilen mekanikler sebebiyle soğuk çatlaklar büyük oranda ısıdan etkilenmiş bölgede (ITAB/HAZ) oluşmaktadır. Bununla birlikte ITAB/Kaynak Banyosu faz dönüşüm hızı oranı değişkenliğine bağlı olarak kaynak metalinde kalan hidrojen miktarı sebepli kaynak metalinde veya kaynak metali ile ısıdan etkilenmiş bölgenin arasında oluşabilmektedir.

Hidrojen’in ısıdan etkilenmiş bölgeden (ITAB/HAZ) veya kaynak banyosundan atılma süresi 72 saattir. Bu sebeple oluşan çatlaklar kaynak sonrası tahribatlı veya tahribatsız testlerle gözlemlenemeyebilir. Doğru teşhis için gerekli testler 72 saat sonunda gerçekleştirilmelidir.

Hafif Alaşımlı Yüksek Mukavemetli Çeliklerde Hidrojen Kaynaklı Soğuk Çatlak Oluşumu Riskini Artıran Ek Faktörler:

  • 1- Yüksek Ana Malzeme Kalınlığı: 10mm’nin üzerindeki ana malzeme kalınlıkları soğuk çatlak riskinin yüksek olduğu kalınlıklar olarak sınıflandırılmaktadır.
  • 2- Sabit Tasarım: Geometrik olarak rijit veya fikstürlenmiş yapılar iç gerilimlerin dışarı çıkmasını önleyeceği için iç gerilimlerin çatlak olarak sonuçlanması ihtimali yüksektir.
  • 3- Ana Malzemede Bulunan Yayınabilir Hidrojen Miktarı
  • 4- Kaynak Tüketim Malzemesinde (elektrod, gazaltı teli, özlü tel, toz altı tozu ve teli) Bulunan Yayınabilir Hidrojen Miktarı
  • 5- Soğuk Çatlak Oluşumuna Yatkın Gevrek Karakterde Mikroyapıya Sahip Ana Malzeme

 

Hafif Alaşımlı Yüksek Mukavemetli Çeliklerde Hidrojen Kaynaklı Soğuk Çatlak Oluşumu ile Karşılaşılmaması için Yapılması Gerekenler:

Ana malzemeye kimyasal kompozisyonu ve karbon eşdeğeri doğrultusunda ön ısıtma işlemi uygulanmalıdır. Ön ısıtma koşulları için tavsiyeler “TS EN 1011-2 Kaynak - Metalik malzemelerin kaynağı için tavsiyeler bölüm 2” standardında detaylı olarak açıklanmaktadır.

Hidrojen çatlağı ihtimalinin öngörüldüğü durumlarda genel yapı ve kaynak ağzı tasarımı iç gerilimleri tolere edebilecek şekilde tasarlanmalıdır.

Ana malzemelerin teslim şartları soğuk çatlağa olan hassasiyetleri göz önünde bulundurularak belirlenmelidir. Örneğin Su verilmiş ve temperlenmiş (Q) teslim şartına sahip ana malzemelerin soğuk çatlak riskleri termomekanik haddelenmiş (M) ana malzemelere göre daha yüksektir.

Kaynak esnasında izin verilecek ısı girdisi limitleri yapılacak WPQR (kaynak prosedürü şartnamesi onayı) ile net olarak belirlenmeli ve üretim esnasında WPQR’larda belirlenen parametre ve kaynak sıra-sayılarına riayet edilmelidir.

Kaynak sonrasındaki soğuma hızları ve t8/5 (800°-500°C) geçiş sıcaklıkları büyük önem taşımaktadır. Soğuma hızları, soğuma diyagramları ve t8/5(800°-500°C) sıcaklıkları kullanılan ana malzeme cinsine göre değişkenlik göstermektedir. Avrupa standartlarında belirtilmiş hafif alaşımlı yüksek mukavemetli çelikler için belirtilen t8/5(800°-500°C) geçiş sıcaklığı süreleri 8-24sn aralığında değişmektedir.

Düşük Hidrojen içeriğine sahip kaynak tüketim malzemeleri seçilmeli ve kullanım esnasında üreticinin talimatları doğrultusunda gerektiğinde kurutularak kullanılmalıdır. Kaynak tüketim malzemeleri EN (Avrupa) ve AWS (Amerika) standartları doğrultusunda tüketim malzemelerini yayınabilir hidrojen testine tabi tutmakta ve standart gösterimlerinin yanında bu ibareleri belirtmektedirler.

Örnek:

AWS H4 (Kaynak metalindeki yayınabilir hidrojen miktarı ≤4ml/100g)

EN H5 (Kaynak metalindeki yayınabilir hidrojen miktarı ≤5ml/100g)

Hafif alaşımlı yüksek mukavemetli çelikler ile yapılan kaynak operasyonlarında kaynak tüketim malzemesindeki hidrojen miktarının mümkün olduğu kadar düşük tercih edilmesi soğuk çatlak riskini ortadan kaldıracak en önemli faktördür.

 

“TS EN 1011-2 Kaynak - Metalik malzemelerin kaynağı için tavsiyeler bölüm 2” standardı kaynak tüketim malzemelerindeki hidrojen miktarını 5 seviyede tanımlamaktadır.

Yayınabilir hidrojen miktarı (ml/100g)

Hidrojen Sınıfı

≥15

A

10-15

B

5-10

C

3-5

D

≤3

E

 

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında kişisel veri sahibi, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili;
· Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme,
· Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
· Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
· Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
· Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,
· İlgili mevzuatta öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
· İlgili mevzuat uyarınca yapılan düzeltme, silme ve yok edilme işlemlerinin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
· İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
· Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması halinde zararın giderilmesini talep etme,
haklarına sahiptir. Bahsi geçen talepler, Kaynak Tekniği Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne TOSB, 2.Cadde, No:5, Şekerpınar, Çayırova, Kocaeli adresi üzerinden yazılı olarak iletilebilecektir.

Kaynak Tekniği Sanayi ve Ticaret A.Ş. Müşteri Kişisel Verilerinin İşlenmesine İlişkin Aydınlatma Metni
Kişisel verileriniz, Kaynak Tekniği Sanayi ve Ticaret A.Ş. (“Şirket”) tarafından ürün ve hizmetlerin sunulması kapsamında veri sorumlusu sıfatıyla işlenmektedir. İşbu aydınlatma metni, kişisel verilerinizin hangi yöntemle elde edildiği, hangi amaçla işlendiği, kimlere hangi amaçlarla aktarıldığı ve veri sahibi olarak kişisel verileriniz üzerinde sahip olduğunuz haklara ilişkin olarak bilgilendirilmeniz amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel verileriniz, Şirketimiz tarafından aşağıda açıklanan çerçevede ve her zaman 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“6698 sayılı Kanun”) ile uyumlu olarak işlenmektedir.

1.Kişisel Verilerinizin İşlenme Amaçları:
Kişisel verileriniz;
· Şirkete özel ticari faaliyetlerin kurgulanması, koordine edilmesi, geliştirilmesi, icrası, iş geliştirmeye ve ticari aktivitelere yönelik faaliyetlerin planlanması ve icrası kapsamında;
o Sizlerle kurulan sözleşmelerin ifası ve sizlerle ilişkilerin yürütülmesi, yönetilmesi, planlanması ve icrası,
o Finans ve muhasebeye yönelik faaliyetlerin planlanması, takibi ve icrası,
o Bilişim teknolojileri ve veri güvenliği faaliyetlerinin planlanması ve icrası,
o Kontrol, veri yönetimi, analiz, sosyal amaçlı aktivite, süreç geliştirme ve benzeri faaliyetlere yönelik çalışmalar ile ilgili raporlamaların gerçekleştirilmesi,
o Dışarıdan danışmanlık gibi hizmetlerin alımına yönelik faaliyetlerin takibi, planlanması ve icrası,
o Sözleşmelerin kurulması ve ifasına yönelik süreçler ile sözleşme sonrası hizmetlerin gerçekleştirilmesi,
· Ürün ve hizmetlerin kişilere göre özelleştirilmesi, profilleme, tanıtım ve pazarlanmaya yönelik faaliyetlerin kurgulanması ve icrası kapsamında;
o Kurum, kurum faaliyetleri ve marka hakkındaki algı düzeyini artırmaya yönelik aksiyonların planlanması ve icrası,
o Ürün ve hizmetler ile ilgili beğeni, bağlılık, profilleme, memnuniyet çalışma ve analizlerinin gerçekleştirilmesi,
o Organizasyon, toplantı, davet ve etkinliklerin planlanması, yönetimi ve icrası,
o Sizlere yönelik reklam, satış ve pazarlamaya yönelik operasyonların planlanması ve icrası,
o Ürün ve hizmetler ile ilgili pazar araştırması faaliyetlerinin planlanması ve icrası,
· Talep ve şikayet yönetimi ile satış sonrası süreçlerin kurgulanması ve/veya icrası kapsamında;
o Talep ve şikayetlerin alınması, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik talep ve şikayet yönetimi faaliyetlerin planlanması ve icrası,
o Sizlerle sözleşme ilişkisi içerisine girmeye veya sözleşme yenilemeye yönelik operasyon, araştırma, analiz, raporlama faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi,
o Sözleşme ve sözleşme sonrası ilişkilerin yürütülmesi, satış sonrası hizmetler ve sözleşmesel ilişkiden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesine yönelik işlem ve faaliyetlerin gerçekleştirilmesi ve takibi,
· Kurumsal ilişkilerinin planlanması, icrası ve yönetilmesi kapsamında;
o Tedarikçi/bayi/iş ortağı ile ilişkilerin yönetimi, geliştirilmesi, planlanması ve icrası,
o Kurumsal yönetim ve iletişim faaliyetlerin kurgulanması, geliştirilmesi ve icrası,
· Şirket'in ve Şirket'le iş ilişkisi içerisinde olan ilgili kişilerin hukuki, teknik ve ticari-iş güvenliğinin temin edilmesi ile hukuki yükümlülüklerin ifasına yönelik faaliyetlerin gerçekleştirilmesi kapsamında;
o Şirket faaliyetlerinin, şirket politikalarına, yönergelerine, ana sözleşmeye ve ilgili mevzuata uygun olarak yürütülmesine yönelik organizasyonel yapılanmanın, takibin ve çalışmaların planlanması ve icrası,
o Yetkili kurum ve kuruluşlara hukuki yükümlülük nedeniyle bilgi verilmesi ve/veya denetime ilişkin faaliyet ve yükümlülüklerin ifası,
o Şirketin iş ilişkisi içerisinde olduğu taraflara ilişkin kayıtların tutulması ve listeleme çalışmalarının planlanması ve icrası,
o Verilerin doğru ve güncel olarak tutulmasını sağlanmasına yönelik faaliyetlerin yerine getirilmesi,
o Şirketin veya Şirketin iş ilişkisi içerisinde bulunduğu kişilerin ticari güvenliğine yönelik çalışmaların organize edilmesi, planlanması, icrası ve denetimi
gibi amaçlarla (“Amaçlar”) işlenmektedir.

2.Kişisel Verilerinizin Aktarılabileceği Taraflar ve Aktarım Amaçları
Kişisel verileriniz; yukarıda belirtilen Amaçlar doğrultusunda Eczacıbaşı Holding A.Ş. başta olmak üzere Eczacıbaşı Topluluk Şirketlerine, yurt içindeki veya yurt dışında dışarıdan hizmet alınan iş ortaklarına, tedarikçilerimize ve diğer hizmet sağlayıcılara ve kanunen yetkili kamu kurumları ve/veya özel kişilere 6698 sayılı Kanun’un 8. ve 9. maddelerinde belirtilen kişisel veri işleme şartları ve amaçları çerçevesinde aktarılabilecektir.

3.Kişisel Verilerinizin Toplanma Yöntemi ve Hukuki Sebebi
Kişisel verileriniz, Şirketimiz tarafından farklı kanallar ve farklı hukuki sebeplere dayanarak fiziki ortamlarda, elektronik ortamlarda, e-posta aracılığıyla veya telefon aracılığıyla toplanmaktadır. Kişisel verilerinizin toplanmasına ilişkin temel hukuki sebep Şirketimiz ürün ve hizmetlerinin sunulmasına ilişkin süreçlerin yerine getirilmesidir.

4.Kişisel Veri Sahibinin 6698 sayılı Kanun’un 11. Maddesinde Sayılan Hakları
Kişisel veri sahipleri olarak 6698 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca;
· Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme, · Kişisel verileriniz işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
· Kişisel verilerinizin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
· Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
· Kişisel verilerinizin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme ve bu kapsamda yapılan işlemin kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
· 6698 sayılı Kanun ve sair mevzuat hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme ve bu kapsamda yapılan işlemin kişisel verilerinizin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
· İşlenen verilerinizin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhinize olan bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
· Kişisel verilerinizin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız hâlinde zararın giderilmesini talep etme
haklarınız bulunmaktadır. Kişisel veri sahipleri olarak, haklarınıza ilişkin taleplerinizi TOSB, 2. Cadde, No:5, Şekerpınar, Çayırova, Kocaeli adresi üzerinden Şirketimize yazılı olarak veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nca belirtilen başkaca yöntemlerle iletmeniz durumunda, talebin niteliğine göre talebiniz en kısa sürede ve en geç 30 (otuz) gün içinde sonuçlandıracaktır. İşlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Kişisel Verileri Koruma Kurulunca belirlenen tarifedeki ücret alınacaktır.

Kişisel verilerinizin tarafımızca işlenme amaçları konusunda daha detaylı bilgilere;www.askaynak.com.tr internet adresinden kamuoyu ile paylaşılmış olan Kaynak Tekniği Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kişisel Verilerin Korunması Politikası’ndan ulaşabilirsiniz.

Kaynak Tekniği Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Müşteri Kişisel Verilerinin İşlenmesine İlişkin Rıza Metni

Kaynak Tekniği Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından; tarafıma reklam ve pazarlama faaliyetlerinin sunulması amacıyla 6698 sayılı Kanun kapsamında özel nitelikli kabul edilmeyen kişisel verilerimin işlenmesini ve Eczacıbaşı Holding A.Ş. başta olmak üzere Eczacıbaşı Topluluk Şirketleriyle, yurt içindeki veya yurt dışında dışarıdan hizmet alınan üçüncü kişilerle, iş ortaklarıyla, tedarikçilerle ve diğer hizmet sağlayıcılarla paylaşılmasını kabul ediyorum.