|
|
|
|
Gazaltı kaynak teli yeterli ise neden fiyatı daha yüksek olan Özlü Tel kullanılsın?
Özlü teller gazaltı kaynak teli ile ulaşılması mümkün olamayan performanslar amaçlanarak dizayn edilmiştir. Aşağıdan yukarıya ve düz pozisyonlar, galvanizli saclar, kaynağı zor olan malzemelerin kaynağı Özlü Teller ile daha sağlıklı ve daha hızlı olarak gerçekleştirilebilmektedir.
|
|
|
Gazaltı kaynak telinin kullanımı son derece kolaydır. Alaşımsız çelik uygulamalarında kulanılan en yaygın uygulama olmakla birlikte birtakım sınırlamaları ve handikapları da içermektedir. Örneğin, pozisyon kaynaklarında bu uygulama son derece yavaştır. Kısa devre ark ile çalışmak zorunlu olabilmekte, yetersiz penetrasyon sorunu yaşanabilmektedir. Bu durumu telafi için çok özel kaynak makinalarına gereksinim duyulabilmektedir. Ayrıca, kaynak yapılan malzemenin çok temiz olması bir gereklilik olarak karşımıza çıkabilmektedir.
|
|
|
|
|
|
|
Özlü Telde, arzu edilen maddelerin doğrudan telin içerisine konulabilmesi, ürünün performansını arttırma olanağı sağlamaktadır. Curuf yapıcılar kaynak banyosunun korunmasını sağlarken ve kaynak dikişinin şeklini optimize edebilmekte, demir tozu verimliliğe katkı sağlayabilimektedir. Alaşım elementleri ile kaynak metali mekanik değerleri iyileştirilebilir. Fluks yapıcılar ve banyo karıştırıcıları daha temiz bir kaynak metali sağlayabilir.
|
|
|
Koruyucu gaz ile birlikte Özlü Tel kullanımı ilk olarak 1957, kendinden korulmalı Özlü Tel kullanımı ise 1961 yılında başlamıştır.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Özlü Telin içerisindeki maddeler, gazaltı kaynak teli ile erişilemeyecek performanslara ulaşmaya yönelik olarak dizayn edilmiştir. Kaynak banyosunun korunması yine büyük ölçüde gaz ile sağlanırkan, telin içerisindeki maddeler % 100 CO2 gazı ile kararlı ark edilmesi, aşağıdan yukarıya kaynakta gazaltına göre 2 katlık bir hız artışı gibi kaynak performansında iyileştirmelere katkı sağlar.
|
|
|
|
|
|
Kendinden korumalı Özlü Tellerde ise, kaynak banyosunu dış atmosferden telin içindeki maddelerin koruması bir zorunluluktur. Bu maddeler gaz koruması oluşturmanın yanında, curuf oluşumunu ve kaynak banyosunun temizlenmesini edilmesini sağlar. Bu tipteki Özlü Teller açık hava koşullarında da rahatlıkla kullanılabilir.
Kullanımı yaygın olan Özlü Tel tipleri ve bunların üretim verimliliğini nasıl arttırdığı üzerinde durulabilir.
|
|
|
|
|
Yarı otomasyon, pozisyon kaynağında E71T-1 oldukça üstün bir performansa sahiptir. Hızlı katılaşan rutil tipteki curuf karakteri sayesinde aşağıdan yukarıya kaynak pozisyonunda saatte 5 kg’a kadar bir kaynak yığma hızı olasıdır. Bu miktara başka bir yöntem ile ulaşılabilmesi mümkün gözükmemektedir. Buna ilave olarak, E71T-1 tip Özlü Teller %100 CO2 gazı şartlarında dahi oldukça yumuşak bir yanış karakterine sahip olabilir. Özlü Tel üreticisinin önermesi durumda, Argon/CO2 gaz karışımları daha da iyi ark karakteri ve pozisyonda kaynak perforansını arttırma amacı ile kullanılabilir. Bahsi geçen etkenler dolayısı ile E71T-1 günümüzün en popüler Özlü Tel tipitir. Tersaneler, yapı çeliği uygulamaları ve genel çelik uygulamaları en yaygın kullanım alanlarıdır.
|
|
|
|
|
|
Yarı otomatik, gaz korumasız Özlü Tel ile pozisyon kaynağında; E71T-8 tipi en yüksek yığma hızını sağlar. Örneğin aşağıdan yukarıya kaynakta Lincoln Electric NR®-232; 2,5 kg/saat gibi bir yığma hızı sağlayabilmektedir. Bu değer, diğer E71T-8’ler ile kıyaslandığında %50 daha başarılıdır. Kendinden korumalı olması sayesinde açık alanlardaki konstrüksüyon uygulamalarında güvenle kullanılabilmektedir.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Yarı otomatik, düz pozisyonda yapılan kaynakta, kalın malzemeleri hızlı bir şekilde birleştirmek için en uygun tip E70T-4’dür. 20 kg/saat’lik bir hıza ulaşılabilir. Bu tip Özlü Teller çentik darbe beklentisinin yüksek olmadığı uygulamalarda önerilebilir. Bu tel de kendinden korumalı olup açık ortamlarda güvenle kullanılabilir.
Gaz korumalı uygulamalarda en yüksek yığma hızı E71-T1 ile dir. E70-T4 ile kıyaslanıldığında, 15 kg/saat ile az bir miktar daha düşük bir değere sahiptir.
|
|
|
|
|
|
Öte yandan daha yumuşak bir ark karakteri ve yüksek çentik darbe değerleri sağlar. Gazaltı kaynak teli uygulamalarından daha yüksek yığma hızına sahiptir, daha kirli malzemeler kaynak edilebilir ve % 100 CO2 kullanımı dolayısı ile gaz maliyeti daha düşüktür.
|
|
|
|
|
E71-T1 çelik konstrüksiyon imalat tesislerinde yaygın olarak kulanılabilmektedir.
Kaynakla kaplanmış veya galvanizli saclar için E71T-14 düşünülebilir. Bu tip Özlü Tellerin içerisindeki madde, arkta patlama yapmakta gözenek ve çatlak riskini minimize etmektedir. Bu sayede daha hızlı ve daha güvenilir kaynaklar yapılabilmektedir. E71T-14 özellikle Otomotiv endüstrisinde oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır.
|
|
|
|
|
Kaynağı zor çelikler için en hızlı Özlü Tel tipi E70T-5 olarak değerlendirlebilir. Kaynak metelinin son derece başarılı bir çatlama direnci vardır. Uygulamalara; T1 kalite su verilmiş - temperlenmiş çelikler, abrasiv aşınmaya dirençli çelikler, otomat çelikleri örnek olarak verilebilir. E71T-5 tip Özlü Tellerin curufu 7018 tip örtülü elektrodlar gibi bazik karakterlidir. Bu sayede çatlama, gözenek riskleri azaltılabilmekte ve düşük çentik darbe değelerine yol açabilen P ve S gibi safsızlıklar kaynak banyosundan uzaklaştırılabilmektedir. E71T-5, Özlü Teller içerisinde en düşük yayınabilir hidrojen miktarına sahiptir; hidrojen gevrekleşmesine karşı avantajlıdır. Kaynak metali çentik darbe değerleri oldukça yüksektir.
|
|
|
|
|
Özlü Teller alaşımsız çelikler için yarı otomatik kaynak uygulamalarında oldukça yüksek üretim verimliliği sağlamaktadır:
|
|
|
|
|
|
|
E71T-1(FCAW-G): Pozisyon kaynağında en yüksek yığma hızları.
|
|
|
|
E71T-8 (FCAW-S): Gaz korumasız Özlü Tel uygulamalarında pozisyon kaynağı dahil yüksek yığma hızları.
|
|
|
|
E70T-4 (FCAW-S): Sadece düz pozisyon uygulamasında en yüksek yığma hızları (Çentik darbe gereksiniminin olmadığı durumlar).
|
|
|
|
E70T-1 (FCAW-G): Çentik darbe gereksiniminin olduğu durumlarda düz pozisyon uygulamasında en yüksek yığma hızları.
|
|
|
|
E71T-14 (FCAW-S): Galvanizli yada kaplı çeliklerde en yüksek ilerleme hızı.
|
|
|
|
E70T-5 (FCAW-G): Kaynağı zor çelikler için en hızlı uygulama.
|
|
|
|
|
Özlü Teller, kaynak uygulamlarında hem daha nitelikli, hem de daha hızlı bir uygulama olabilmekte, doğru seçim ile üretim verimliliğini arttırmakta ve kaynak maliyetini düşürebilmektedir.
|
|
|
|
|
Yazan: Ken Lee, Uygulama Mühendisi, The Lincoln Electric
Çeviri: Erkan Yegen, Kalite Denetim ve Geliştirme Yöneticisi, Askaynak
|
|
|
 |
